Ziemięcice.eu

Nieoficjalna Strona

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size

Historia Parafii

Email Drukuj PDF

Pierwsze wzmianki

Kiedy powstała parafia i pierwszy kościół nie ma zapisów, jedyne zachowane wzmianki można znaleźć w archiwach Pyskowic, które prowadził Biskup Tomasz we Wrocławiu ,pod datą 26.06.1256 r. pisane językiem łacińskim. Jak można wyczytać były tylko 2 kościoły w powiecie Toszeckim, prócz głównego zanotowano kościół pod wezwaniem Świętego Pawła w Pyskowicach. Czy były kościoły w innych miejscowościach nie wiadomo, istnieje zapis: tylko wieś Mała Paczyna pozostała w parafii Pyskowice.

Dopiero w roku 1445 wpisano następującą notatkę:

Do Archipresbitoriatu Toszeckiego należy 21 parafii, między innymi kościół parafialny Zemenczycz. W rejestrze Archidiecezji Opolskiej Św. Piotra zanotowano parafię Zemenczycz do której należą wsie: Ziemięcice, Przezchlebie, Czekanów i Świętoszowice oraz, że wsie należą razem od 1310 r. Należy przypuszczać, ze już wtedy byt kościół i parafia, prawdopodobnie wieś Ziemięcice liczyła tylko 106 dusz oraz mały kościółek.

Pierwszy znany kościół (jeszcze stoją ruiny) został zbudowany na przełomie roku 1500, wg rejestru zbudowano prezbiterium gotyckie, zakrystię, części boczne, patronką była i jest Święta Jadwiga - Księżna Śląska. Główna nawa i wieżą zostały zbudowane przez Jezuitów, tyle zapisano w księdze wizytatorskiej w roku 1697. Do ostatecznej wielkości kościół został rozbudowany w latach 1820-1826, kiedy to proboszczem był Johann Alois Fietzek, on też przybudował kaplicę świętego Jana.

Dom parafialny notowany jest w księdze w 1697 r. jako masywny budynek z kamienia polnego, dach kryty słomą oraz dodatkowe budynki gospodarcze. Dom parafialny zburzono w 1796 r. i zbudowano nowy ten obecny. W zapisie parafialnym zanotowano w 1783 r. pod nr 152 co następuje:
wieś Ziemientzitz należy do Generała von Werner, posiada majątek "Dwór", kościół katolicki, szkołę, 15 gospodarzy, 15 właścicieli zagród z domem, kilka osobnych domów - łącznie 154 mieszkańców oraz 42 domy.

Podano listę gospodarzy którzy są zobowiązani do podatku "daniny" wobec właścicieli wsi.

1 - Paul Biskupek,
2 - Franz Grzeganek,
3 - Heinrich Szendzielorz,
4 - Martin Polack,
5 - Josef Jendraczek,
6 - Kaspar Pigula,
7 - Karl Mainka,
8 - Georg Pudlo,
9 - Georg Kowolik,
10 - Kaspar Nowak,
11 - Johann Pudlo,
12 - Valentin Biskupek,
13 - Florian Grzeganek,
14 - Johann Nowak,
15 - Jakob Nowak.

Proboszcz płacił podatek roczny 7 talarów i 2 5 srebrnych groszy.

Karchowice połączone z Ziemięcicami

Parafia Karchowice podlegała kościołowi w Pyskowicach, około 1300

roku została samodzielna, do tej parafii należały wsie Boniowice, Jaśkowice, a od roku 1640 także Zawada. Jak podają zapisy kościelne w roku 1447, parafia Ziemięcice była tak biedna, że kościół nie nadążał z opłatami, przez co sprawiał kłopoty biskupowi w Opolu. Trwało to jednak bardzo długo, aż biskup Johannes Roth zdecydował o połączeniu z inną parafią. Za porozumieniem stron tzn. właścicieli obu wsi oraz biskupa, zapisano 1.04.1486 r. że kościół w Ziemięcicach jest prowadzący a kościół w Karchowicach jest jego filią., Przez urząd królewski zobowiązano Katarzynę von Konigsfeld - właścicielką wsi Karchowice do przekazania kościelnych dochodów proboszczowi w Ziemięcicach. W okresie wojny 30 - to letniej parafie zostały rozbite, dopiero w 1656 r. doszło do ponownego porozumienia, od tego roku nieprzerwanie do końca 1942 r. kościół w Ziemięcicach posiadał filialny kościół w Karchowicach. Kościół w Karchowicach nie posiadał własnego proboszcza, wszystkie nabożeństwa odprawiał ksiądz z Ziemięcic, potwierdzają to księgi.

Kościół zbudowano w 1500 r. i jeszcze dziś jest czynny.

Księgi chrzcielne

Były prowadzone przez jezuitów od 1651 r. pierwszy zapis brzmi:

"2 Januarii 1651 ochrzczona Agneszka, Ewy porządnej małżonki Mikołaja

Czecha z Preschlebia, kmotrzi - Girzik Pieczynski. Susanna Malcherkowa a Anna Sladek."Zapisy były różne, po polsku, po niemiecku, częściowo po łacinie. W roku 1655 jest zapisany chrzest z rodziny Manowski - Starzinski,28.10.1655 ochrzczono Stanisława ze Świętoszowic, ojciec szlachcic Manowski a matka Starzinska, Kmotrzi - panna Strzała z Przysówki i panna Zajączkowna, a więc rodziny Szlacheckie.

W latach 1655, 1656, 1657 są zapisane chrzty z parafii Wieszowa

i Szałsza które obsłużone byty przez kościół w Ziemięcicach. Z ciekawostek -12.1.1656 jest zapisana Marianna Zakowa - (wnuczka) "Nichte des Valentin des scholarcha in Zementzitz", (scholarcha- nauczyciel), z tego wynika, że już wtedy była w Ziemięcicach szkoła. W roku 1670 zapisano: zmarł generał jezuitów który był przejazdem

w Ziemięcicach, pochowany został w krypcie pod ołtarzem w kościele. Księgi te zostały zdeponowane w archiwach w Opolu. Od 1781 wprowadzono nowe księgi, które są kontynuowane do dnia dzisiejszego.

Księża parafii Św. Jadwigi w Ziemięcicach

Do roku 1700 nie ma wzmianki z nazwiskami księży, kościół prowadzili

Jezuici, dopiero w latach 1700 - 1723 zapisany jest ksiądz:

  • Thomas Czyzowsky, pochowany w krypcie
  • Proboszcz Andreas Pater Cingler 1724 -1742, pochowany w krypcie
  • Proboszcz Antonius Kazeck 1742 - 1750, pochowany w krypcie
  • Proboszcz Leopold Winkler 1750-17 64
  • Proboszcz Georg Foitzik 1765 - 1782, pochowany w krypcie
  • Ksiądz Aloizius Lentner 1782 - 1807
  • Ksiądz Johannes Lempa 1807 - 1817
  • Ksiądz Franz Kulanek 1817-1820
  • Ksiądz Johann Alois Fietzek 1820-1826
  • Ksiądz Florian Himmel 1826 - 1839
  • Ksiądz Kitta administrator do września 1839
  • Dnia 1.10.1839 otrzymał ksiądz Anton Kopetzky nominację na proboszcza i przejął w tym dniu urząd w kościele. Za jego kadencji został kościół malowany w 1858 r. Zmarł w listopadzie 1875 r. Po śmierci księdza Kopetzky'ego - okres listopad 1875 do 17.09.1883 więc prawie 8 lat, parafia Ziemięcice była bez księdza. Parafianie sami zbierali się w kościele i odprawiali nabożeństwa, pogrzeby odbywały się bez księdza (bardzo ciężki okres). Chrzty, śluby oraz spowiedzi i I-sza Komunia odbywały się w sąsiedniej parafii Wieszowie. Dopiero na podstawie dekretu biskupa we Wrocławiu
  • 17.09.1883 roku, przybył kapelan Franciszek Kirchniawy. Kapelan Franciszek Kirchniawy opuścił parafię w listopadzie 1886 roku
  • Proboszcz Kudzielka 17.03.1887 - 1899 przeniesiony do Rokitsch powiat Koźle
  • Proboszcz Bruno Edler 3.10.1899-1.04.1910 przeniesiony do Raciborza
  • Proboszcz Oskar Schubert 1910 - styczeń 1914 przeniesiony do Dąb Katowice
  • Proboszcz Paul Rathmann styczeń 1914 - 30.01.1919 zmarł, pochowany na obecnym cmentarzu
  • Administrator Johannes Brzezinka 30.01.1919 - 1.06.1919 przeniesiony do Jankowie, powiat Rybnik
  • Proboszcz Reinhold Scholz 1.06.1919 -kwiecień 1940.

Nowy kościół 1927

Dnia 28.03.1911 runęła część sufitu w starym kościele, na szczęście nie było nikogo w środku, obyto się bez wypadku. Rzeczoznawcy ustalili, że winna była za ciężka wieżyczka środkowa, lecz po remoncie ustalono, że już tylko parę lat wytrzyma strop, lepiej byłoby wybudować nowy kościół. Więc rozpoczęto rozmowy Rady kościelnej z hrabią Stolberg - Stolberg. Rozmowy trwają zawsze długo, w między czasie wybuchła I wojna światowa, nadeszły ciężkie czasy, zniszczenia wojenne, inflacja i dopiero w roku 1926 ustalono plan budowy. Koszt budowy kościoła zaplanowano na 225000,00 marek z tego zapłaci hrabia Stolberg - Stolberg 150000,00, a resztę 75 000,00 zapłacą parafianie. Wykonawcą był przez Rząd ustalony mistrz budowlany pan Wieczorek a nadzór miał architekt z Bytomia pan Ehl. Budowę rozpoczęto w maju 1926, a konsekracji dokonał dnia 6.06.1927 r. biskup książęcy kardynał Bertram. Patronką została Św. Jadwiga księżna Śląska. Teraz należało wyposażyć wnętrze kościoła. Nie posiadam danych kto fundował główny ołtarz z obrazem Św. Jadwigi. Ze starego kościoła przeniesiono boczny ołtarz Najświętszej Marii Panny z obrazkami 14 dobroczyńców, wykonano nowe złocenia, był to ołtarz z XVIII wieku, na prawym skrzydle wykonano wspólnymi siłami ołtarz serca pana Jezusa, który po przeróbce w latach 50-tych jeszcze służy - przerobiono także ołtarz NMP. Z głównego ołtarza starego kościoła wyjęto piękny XVIII- wieczny obraz Św. Jadwigi który można dziś podziwiać w tylnej lewobocznej nawie, zachowany w bardzo dobrym stanie. Stacje drogi krzyżowej zafundował właściciel cegielni w Świętoszowicach pan Michał Galonska ze Szombierek - rodem z Świętoszowic. 2 żyrandole sześciolampowe, kute z mosiądzu, fundował związek mężczyzn naszej parafii (Mannerverein), a przepiękna kuta z mosiądzu z ornamentami i perłami wieczna lampka była ufundowana przez ówczesnego sołtysa wsi Wilhelma Kowolika, tak samo kute lampy, które były noszone podczas

procesji. Lecz niestety te kute arcydzieła znikły z kościoła w latach 80-tych, te dwie lampy stojące znalazły sobie miejsce między "rupieciem pod chórem", lecz wisząca wieczna lampa znikła bezpowrotnie. Główny ołtarz został zlikwidowany w latach 70-tych, powód: "modernizacja" kościoła, ten los spotkał wiele kościołów.

Dalsze wyposażenie:
W roku 1928 zawieszono dzwony,

  • 1400 kg za 3000 marek fundowali parafianie
  • 900 kg za 1800 marek fundował Związek Weteranów I Wojny Światowej
  • 800 kg dzwon przeniesiony ze starego kościoła, ten dzwon odlano i zawieszono ok. 1500 r.

Te dwa większe nowe dzwony odlano w Hemelingen/Bremen. Dzwony te zabrano do przetopu na broń w roku 1940, w tym czasie wywieziono też do Dachau proboszcza Scholza, wówczas reżim uwięził setki księży.

Lista dalszych księży proboszczy w nowym kościele:

W latach 30-tych razem z proboszczem Scholzem byt kapelan Józef Jenderek, kiedy wywieziono Scholza poszedł też J. Jenderek. W roku 1940 przyszli dwaj prowadzący parafię - Kuratus Franz Buchta oraz Pater Scholl, którzy odeszli kiedy wrócił Scholz z obozu w 1947 r. Od 1947 do 10.11.1957 proboszcz Rainhold Scholz znów w swojej owczarni. W ostatnim okresie pomagał mu kapelan Alfons Otto, który do sierpnia 1958 prowadził sam parafię - 4 wsie - później odszedł do parafii Kamieniec jako proboszcz. W sierpniu 1958 przyszedł do nas z parafii Pyskowice znowu ksiądz Józef Jenderek, lecz tym razem jako proboszcz i był do 23.09.1964 Dziekanowi Jenderkowi parafianie poświęcili trzy nowe dzwony w roku 1962. Po odejściu J. Jenderka przybył nowy proboszcz Wiktor Pielesz 24.09.1964. Od 1.09.1998 do naszego kościoła zawitał miody prężny proboszcz Józef German, któremu życzymy długich błogosławionych lat pracy. Ks. Józef German urodzony 25.01.1959 r. parafia Turze, święcenia 21.06.1986, wikary w parafii Św. Barbary w Bytomiu od 28.08.1986 r.

Wzmianki z lat 1736 - 1742

W roku 1736 wybuchła na Śląsku - także w Ziemięcicach - zaraza, choroba nieuleczalna, ludzie umierali masowo, chorzy nie pracowali przez co umierali z głodu, gdyż nie było środków do życia. Trwało to dwa lata, wieś została zdziesiątkowana. Na Śląsk, także do Ziemięcic, do pustych domów napływała ludność z Polski i Austrii, jeszcze dziś żyją potomkowie tych rodzin w Ziemięcicach. Z ciekawostek należy nadmienić, że w roku 1738 sprowadzono z Anglii ziemniaki. W 1738 kardynał Sinzendorf, biskup Wrocławia rozdzielił archidiecezję toszecką na dwie części - toszecką i pyskowicką, do Pyskowic przydzielono parafie: Paczyna, Kopienica, Kamieniec, Tworóg, Wieszowa, Zbrosławice i Ziemięcice. Moment historyczny - 20.10.1740 umiera cesarz Austrii Karol IV następcą tronu została jedyna córka Maria Teresa. W międzyczasie młody król Prus Fryderyk Wielki przekroczył z wojskiem w dniu 16.12.1740 granicę Śląska i po zwycięstwie nad wojskami Austrii zajął Śląsk. Po podpisaniu pokoju we Wrocławiu 11.06.1742 r. cesarzowa Maria Teresa oddała Śląsk Fryderykowi Wielkiemu, od tego dnia Śląsk należał do Prus, tak samo i Ziemięcice, do stycznia 1945 r.